Toepassingsmogelijkheden voor huisartsen

AI applicaties zoals ChatGPT, Claude, Co-Pilot, Perplexity en Gemini kunnen ondersteuning bieden bij de communicatie tussen de zorgverlener en patiënten. De voorgenoemde applicaties zijn Large Language Models (LLM, voor meer informatie zie hoofdstuk 3.4) die in het dagelijks leven al veel gebruikt worden. De AI applicaties kunnen helpen met het genereren, herschrijven of vertalen van teksten. Zo kan ChatGPT ook jouw geschreven tekst herschrijven naar een B1 format, zodat patiënten van alle lagen in de samenleving hun zorgadvies begrijpen.

Een belangrijke kanttekening bij het gebruik van deze AI-zoekmachines is dat niet alle applicaties beschikken over duidelijke richtlijnen met betrekking tot de omgang met privacygevoelige informatie, zoals patiëntgegevens. Ook kunnen er hallucinaties als antwoord worden gegeven. Het is daarom essentieel dat gebruikers uiterst zorgvuldig omgaan met het invoeren van dergelijke gegevens. Vermijd in alle gevallen het delen van namen, geboortedata en andere identificeerbare informatie binnen deze systemen.

AI kan helpen bij het eerste contact met de patiënt. Denk bijvoorbeeld aan zelftriagetools zoals Praat met de dokter, Bingli en Huisartsen van Nederland, waarbij patiënten op basis van hun antwoorden direct een inschatting krijgen of een consult nodig is of dat zelfzorg voldoet. Dit helpt patiënten beter voorbereid naar een consult te komen en kan onnodige afspraken voorkomen.

AI helpt bij de verschillende tools op verschillende manieren, zo is bij Moet ik naar de dokter (MINDD) sinds 2024 MAITA de AI-triage assistent is geïntroduceerd. MAITA neemt de telefoon aan bij bijvoorbeeld de huisartsenpost en stelt voorbereidende vragen zoals eerst ABCD-veiligheidsvragen waarbij de informatie automatisch wordt omgezet van spraak naar tekst. Bij Praat met de Dokter helpt de AI toepassing bij het categoriseren en samenvatten van berichten voor de huisarts. Andere slimme triage tools, zoals Bingli en Huisartsen van Nederland, maken gebruik van AI om symptomen te analyseren en geeft een urgentiebepaling. Meer info over deze triagetools is te vinden op onze vergelijkingspagina voor digitale triage.

Verder kan AI ook helpen door praktische vragen te beantwoorden over de praktijk of met het assisteren van patiënten bij binnenkomst in de praktijk. Zo zijn SUUS en Hologram Alicia digitale assistentes.

SUUS hoort bij huisartsenpraktijk Goes en beantwoordt vragen via een chatbox die te vinden is op de praktijkwebsite. SUUS, gemaakt door het bedrijf Virtually human, spreekt wanneer je een vraag in de chatbox stelt, en kan praktische informatie geven over de praktijk en geeft adviezen wanneer de triage van MINDD is ingevuld. Hologram Alicia van Holoconnects is een andere soort digitale assistente, zij is namelijk op een scherm aanwezig bij Apotheek Strijp als vervanging van de apothekersassistente. Alicia is het eerste aanspreekpunt in de apotheek en beantwoordt verschillende algemene vragen van de patiënten bij binnenkomst.

Op dit moment is er binnen de systemen van SUUS en Alicia (voornamelijk uiterlijk) nog beperkt gebruikgemaakt van AI-technologie. Desalniettemin bieden deze systemen aanzienlijke kansen voor verdere ontwikkeling en integratie van AI-toepassingen.

Er zijn verschillende AI tools beschikbaar die zorgverleners kunnen ondersteunen bij het stellen van een diagnose. Zo kan een patiënt thuis gebruik maken van de SkinVision app. Dit is een smartphone-app die patiënten kunnen gebruiken om zelf hun huid te controleren. Met deze app kunnen ze foto’s maken van moedervlekjes, plekjes of andere veranderingen op hun huid, en de app geeft vervolgens advies of de patiënt contact met de dokter moet zoeken. SkinVision wordt al vergoed voor verschillende zorgverzekeraars, waaronder CZ, Nationale Nederlanden en FBTO. Een aantal kanttekeningen bij het gebruik van SkinVision zijn dat het model veelal is getraind met data van lichtere huidskleuren en beperkt met data van donkere huidskleuren, waardoor het moeilijker is om huidafwijkingen bij mensen met een donkere huidskleur betrouwbaar in te schatten. Daarnaast kan bijvoorbeeld het gebruik van een liniaal in de foto leiden tot vals-positieve resultaten.

Verschillende applicaties zijn ook ontwikkeld voor het gebruik van de zorgverlener, bijvoorbeeld BoneView.  BoneView maakt gebruik van een AI-gebaseerde algoritme dat botbreuken kan detecteren. Na analyse geeft de applicatie één van de volgende uitkomsten: fractuur, géén fractuur of twijfel. Indien BoneView twijfelt, wordt dat door de software met een stippellijn op de foto gemarkeerd, zodat de zorgverlener deze kan controleren. CWZ kiest als één van de eerste ziekenhuizen in Nederland er officieel voor om mogelijke botbreuken bij de huisartsenpost, buiten kantooruren, geautomatiseerd te laten beoordelen. Dit kan worden ingezet op de huisartsenpost, waarbij de huisarts niet hoeft te wachten op een radioloog. De uitslag kan direct via de AI-tool worden verkregen, terwijl de radioloog de foto de volgende dag kan controleren en indien nodig contact kan opnemen met de patiënt.

Naast ondersteuning bij het stellen van een diagnose kan AI ook bijdragen aan het bepalen van de meest effectieve behandeling. Hiervoor zijn er AI-gestuurde zoekmachines ontwikkeld die speciaal ontworpen zijn om medische literatuur en wetenschappelijke artikelen te doorzoeken. Deze systemen helpen zorgverleners om snel relevante en actuele behandelopties te vinden die aansluiten bij de specifieke situatie van een patiënt.

Ask Aletta is een geavanceerde AI-zoekmachine waarmee zorgverleners snel informatie kunnen opzoeken in betrouwbare bronnen, zoals landelijke medische richtlijnen. Ook hier worden de geraadpleegde bronnen altijd transparant weergegeven. Evidence hunt doorzoekt PubMed en vermeldt altijd de gebruikte bronnen in het antwoord, inclusief directe links naar de oorspronkelijke artikelen. Bij Ask NTVG worden alleen NTVG-artikelen, gepubliceerd na 2000, doorzocht. Verder is Elicit een AI zoekmachine die gebruikmaakt van artikelen uit Semantic Scholar om relevante medische informatie te vinden en beantwoordt vragen op basis van deze bronnen die ook worden getoond  in het antwoord. Een laatste soortgelijke AI zoekmachine is Glass Health. Dit is een AI-ondersteunende tool voor klinische besluitvorming die werkt op basis van peer-review klinische richtlijnen.

Een belangrijke kanttekening bij het gebruik van AI-zoekmachines is dat niet alle applicaties beschikken over duidelijke richtlijnen met betrekking tot de omgang met privacygevoelige informatie, zoals patiëntgegevens. Het is daarom essentieel dat gebruikers uiterst zorgvuldig omgaan met het invoeren van dergelijke gegevens. Vermijd in alle gevallen het delen van namen, geboortedata en andere identificeerbare informatie binnen deze systemen.

Een heel ander voorbeeld van AI voor het bepalen van de meer succesvolle behandeling is de digitale tweeling. De digitale tweeling is ontwikkeld door Lukas Dekker en Carlijn Buck, werkzaam bij het Catharina ziekenhuis en de Technische universiteit Eindhoven. Dit is een digitale versie van jezelf, gebaseerd op data van jouw lichaam maar ook die van vele andere mensen. Hierdoor kunnen behandelingen op maat worden bepaald.

Er zijn veel AI tools beschikbaar die zich focussen op het verlichten van administratieve taken in de zorg, waarbij bijvoorbeeld spraaktechnologie applicaties zoals Juvoly, Autoscriber, Verticai, Ontzorgd en Ourmind behoren. Deze applicaties maken gebruik van spraaktechnologie in combinatie met machine learning om verslaglegging en administratie te vereenvoudigen. Als zorgverlener heb je alleen de applicatie en een microfoon nodig. Vervolgens kan de AI het consult transcriberen en samenvatten en zelfs direct in een SOEP verwerken. Deze technologie biedt zorgverleners de mogelijkheid om efficiënter te werken en meer tijd te  besteden aan de zorg voor hun patiënten.  Meer info over deze triagetools is te vinden op onze kennisbank pagina over spraaktools.

Ook texterous kan helpen bij het assisteren van dossiervoering, dit is namelijk een AI tool die duidelijke en correcte e-mails of berichten kan sturen over medische zaken naar de patiënt. Dit doet de tool door gebruik te maken van AI en van het vorige contact wat tussen arts en patiënt is geweest. Zo besparen artsen veel tijd op administratief werk. Elke keer dat de tool wordt gebruikt, leert texterous. Daardoor wordt hij steeds beter en meer afgestemd op de gebruiker.

Een andere AI tool die spraaktechnologie toepast is Fireflies.ai. Deze tool is een AI-gestuurde vergader-assistent die automatisch gesprekken opneemt, transcribeert en samenvat, waardoor gebruikers zich kunnen concentreren op de discussie zonder handmatig notities te hoeven maken.  Een kanttekening bij deze applicatie is dat het niet geschikt is om privacygevoelige data te verwerken. Voor de Nederlandse taal zijn er op het moment weinig alternatieve tools.  

AI biedt kansen voor patiënten om zelf de regie in handen te nemen, zo is MonitAir een AI-ondersteunde zelftest die is ontworpen om longaanvallen te voorspellen en de impact ervan te verminderen bij COPD-patiënten. Deze toepassing maakt gebruik van AI en expertise uit het veld om longaanvallen enkele dagen van tevoren te voorspellen, waardoor patiënten preventief advies kunnen krijgen om de impact te verminderen of te voorkomen. 

SMARD en BeHapp richten zich op mensen die meerdere depressies hebben doorgemaakt en daarom een verhoogd risico hebben op een terugval. De smartphone-apps scannen continu de omgeving van de patiënt en registreren kleine veranderingen in individueel gedrag en sociale activiteiten. Het doel is om dreigende terugvallen vroegtijdig te detecteren en het risico op terugval te verminderen door middel van hersentraining.

Door de zorgverlener kunnen tools zoals U-Prevent worden gebruikt. U-Prevent is een interactief rekenmodel dat de kans kan berekenen dat een patiënt een hart- of vaatziekte ontwikkelt en welke medicijnen het meest effectief zullen zijn. Zorgverleners kunnen hiermee het behandeleffect van langdurig medicatiegebruik inschatten. De calculator voorspelt het aantal extra jaren zonder hart- en vaatziekten dat een patiënt kan bereiken door preventieve behandeling. U-Prevent is ontwikkeld door een onderzoeksteam van het UMC Utrecht, in nauwe samenwerking met Harvard, UCL en Cambridge. U-Prevent omvat alle risicoscores die de NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement adviseert, waaronder SCORE.

Verder is Lampie ontwikkeld als een preventie en informatie tool. Lampie is een op kunstmatige intelligentie gebaseerde chatbot op het gebied van leefstijl en gezondheid. Stichting Je Leefstijl Als Medicijn heeft de chatbot laten maken om te zorgen dat iedereen snel en makkelijk informatie over leefstijl kan vinden. Het systeem gebruikt informatie van de website van Je Leefstijl Als Medicijn. Dat is een organisatie van en voor mensen die elkaar helpen om gezonder te worden met behulp van hun leefstijl.

AI kan ook een mooi hulpmiddel zijn bij het automatiseren van bepaalde registratieve of financiële taken. Deze tools zijn vaak ontwikkeld om de zorgverlener te ontlasten van deze taken en meer tijd te geven voor de patiënt. Het doel is om meer werkplezier te creëren.

Floor (CIPHIX) is een digitale zorgmedewerker die het handelen, denken en communiceren van zorgverleners kan overnemen. Floor doet dit door gebruik te maken van Robotic Process Automation (RPA) en Artificial Intelligence (AI). Floor interacteert met vrijwel alle applicaties. De werkzaamheden van Floor zijn repetitief en gestandaardiseerd van aard, maar kunnen per organisatie afzonderlijk worden gepersonaliseerd en opgeschaald. Denk hierbij aan: registratie van nieuwe patiënten, kwaliteitsregistratie, voorbereiding van poliklinische consulten, importeren van radiologiebeelden, thuisanamneses, en nog vele andere administratieve taken. Andere leveranciers die RPA oplossingen bieden voor de zorg zijn o.a. Yarado en Freeday. 

Declaratiescan.ai is een AI-gedreven tool die speciaal is ontwikkeld voor huisartsenpraktijken. De tool leest automatisch medische notities en identificeert gemiste declaraties, zoals kleine verrichtingen, kort advies of extra materialen die vaak over het hoofd worden gezien in de dagelijkse drukte. Hierdoor helpt het huisartsen om alle geleverde zorg correct te declareren en inkomstenverlies te voorkomen. Het wordt gehost op Europese servers en leeft de normen van NEN 7510 na. Echter hebben ze de certificering nog niet in handen.